Sağlık Hizmetinin Sunumunda Etkili Yöneticinin Rolü

Sağlık Hizmeti Dünya’nın neresinde ele alınırsa alınsın ister sektörel değerlendirilsin, ister işletmenin dinamikleri içerisinde her yönü ile irdelenebilecek, detaylandırılabilecek bir sunum olması özelliği ile her zaman farklılığını ortaya koymaktadır.
Sağlık hizmeti değerlendirilirken hizmetin makro seviyede ele alınması ilkesel olarak öngörülürken mikro seviyede planlanması ise bir zaruriyet olarak karşımıza çıkmaktadır. Kurumlar bu merkezde değişik sınıflandırmalara tabii tutulsa da işletme dinamikleri içerisinde teorik yaklaşımlar hemen hemen aynıdır. Bu teorileri; bilgisi, tecrübesi ile kurumu lehine ivmelendiren ise kurumun tepe yöneticisidir. Yönetici vizyon sahibi, ilkeli, temsil kabiliyeti güçlü kimseler olması yanında; planlayan, örgütleyen, koordine eden, yöneten ayrıca denetleyen makamdır. Yönetimin her safhasında bu ilkelere sahip bir yönetici aynı zamanda ekip ruhuna sahip, astlarını yetkilendiren yetkilendirdiği kadar profesyonelliğinden emin olduğu yöneticilerle çalışan kişilerdir.

İşletmenin büyüklüğüne göre işletmenin, işlevsel fonksiyonları ki, insan kaynakları, satınalma, mali işler, Kurumsal İletişim, pazarlama, Sağlık Hizmeti Üretimi, v.d. önemli hatta çok önemli olabilirken yatayda ise detaylanıp derinlik kazanmaktadır. Bunların birbiri ile uyumunu sağlayan ve senkronize eden yine yöneticidir.
Sağlık hizmeti üreten, bir anlamda işletme özelliğine sahip her kurum misyonu ve vizyonu belirlenmiş, temel değerleri ve iş yapma anlayışını ortaya koymuş diğer bir deyişle örgütsel kimliğini belirlemiş olmalıdır. Mevcut durumunu iyi analiz etmiş güçlü ve zayıf yönlerini belirlemiş nereye ulaşmak istediğini, amaçlarını, sorunlarını ve varsayımlarını öngörerek tahmin ve kestirmeleri ile ortaya koymalıdır. Sonrasında stratejiler belirlemeli eylem planları oluşturulmalıdır. Zira eylem planı oluşturulmamış her strateji hayal, stratejisi olmayan her eylem planı da boştur.
Stratejisi ortaya konulmuş eylem planı; sürelendirilmeli, öncelikle genel zamanlama mutlaka yapılmalı ayrıca faaliyet bazında da süreçlere yayılmalıdır. Terminleri bu doğrultuda belirtilmelidir. Stratejisi planlanmış, eylem planları ortaya konulmuş, süreçleri belirlenmiş her faaliyetin iş planı ve ayrıca kimlerin sorumluluğunda olduğu önemle belirlenmelidir. Buraya kadar işin sunumunun belirlendiği her eylem için kanaatimce sürecin en önemli kısmına gelinmektedir. Maliyet hesaplamasının yapılmasına dolaysı ile finansmanına. Burada daha önce değerli hocamın bu konuları anlatırken özetle söylediği şu ifadeleri vurgulamakta fayda görüyorum. “Size ifade edilen, tavsiye edilen, yapılması istenen her eylem bir sunumdur. Birde bunun maliyeti, finansmanı bulunmaktadır. Muhatabınızı dinlerken neyi konuştuğunuzu iyi belirlemelisiniz işin finansmanını mı? Maliyetini mi? Neyi konuşuyorsunuz?”
İşletmelerin, özellikle sağlık hizmeti sunan kurumların, başarısında öncelikle yukarıda ifade edildiği gibi yönetsel beceriler rol oynarken bu becerileri ortaya koyacak yöneticilerin profesyonelliği son derece önem arz etmektedir. Sağlık Hizmetinin üretimi bu kadar çok özelleşmiş ve spesifik hale gelmiş iken sağlık hizmetinin yönetiminin de bu kadar çok özelleşmemiş ve spesifik hale gelmemiş olmasını düşünmek çok büyük bir yanılgı olsa gerek. Bir işin ya da hizmetin üretilmesinde gerekli malzeme ve makinayı rakipler dahil her kuruş bedeli mukabilinde satınalabilir. Esas işe ya da hizmete farkı katan yaptığı işe deneyimini, şevkini ve yaratıcılığını katan en önemli unsun insan unsurudur. Bu da sadece sağlık hizmeti üretimi(tıbbi) yönünde değil mali ve idari yönü itibari ile de önem arz etmektedir.
Kurumun performansının oluşmasında insan unsuru ile beraber kabul gören esaslar dalgaların şiddetine ve büyüklüğüne bakılmaksızın geminin sahile sağ salim ulaştığına bakılacaksa şayet

• Kurum bir evvelki yıla oranla gelirlerini her şeye rağmen (iç ve dış faktörler düşünülerek)arttırmış mı, arttıramamış mı?
• Maliyetlerini her şeye rağmen azaltmış mı? Ya da artmasını kontrol altında, öngörüsü çerçevesinde sabitleyebilmiş mi?
• Varlıklarını verimli kılmış mı? Varlıklarında artış sağlamış mı?
• Organizasyonel etkinliği artmış mı? Organizasyonel yapısını geliştirmiş mi?

Sorularının değerlendirilmesinde esas alınmasına bakılmalıdır.
Gelirlerin Artırılması, işlem hacminin artması, fiyatlandırma ve alternatif finansman kaynakları yönü ile değerlendirilmelidir. Kuruma yeni hastalar kazandırılmış mı? Kazandırılmış ise mevcut hastalar elde tutulabilmiş mi? Gelir artışında fiyat artışının rolü, yönü ve yönetimi nasıl yapılmıştır? Mevcut finansman yöntemine ek finansman yöntemleri, alternatif finans yöntemleri oluşturulmuş mudur? Soruları cevaplanmalıdır.
Maliyetlerin azaltılmasında ise giderlerin kontrolü, vergilerin kontrolü olarak değerlendirilmelidir. Verginin kontrol edilmesi Devlet tarafından belirlenmekle beraber işletmelerin bu anlamda yapacakları maliyet yönlü çalışmalar sınırlı olacaktır. Ancak devlet tarafından takibinin doğru ve etkin olarak yapılması yasalara ve kurallara bağlı olan kurumlar adına dezavantaj oluşturmayacak şekli ile denetlenmelidir. Giderlerin kontrolünde verimlilik esas alınırken direk ve endirekt maliyetler ve genel hizmet üretim maliyetlerinin iyi analiz edilip doğru yönetilmesi maliyet etkinlik analizlerinin kurum lehine avantaj sağlamasına neden olacaktır.
Varlıkların verimliği daha çok finansal tablolar ki bunlar bilanço, gelir gider, fon akım tabloları ve bunların analizi şekli ile ele alınsa da Duran Varlıkların yönetimi, Envanter yönetimi şeklinde de değerlendirilmelidir. Burada borç ve alacak yönetimi verimliliği ve dengesi ayrı bir önem arz etmektedir.
Organizasyonel etkinlik ise kurumsal yapılandırmanın iyileştirilmesi ve dış çevre olarak ele alınabilir. Dış çevrenin kurumun üzerindeki etkinliği, yöneticinin öngörüsü, olayları önceden kavrayıp gerekli tedbir ve önlemleri alıp almaması ile kısmen hafifletilse bile, esas da kurumsal yapının her yönü ile gelişmesi, esnek ve çevik bir yapıya kavuşması, kurumsal duyarlılık kabiliyeti ve ilişkileri ile yönetim beceresi önemli gösterge olacaktır.